کاردانەوەکانی بڕیاری دادگەی ئەنقەرە بۆ گەڕاندنەوەی کەمال کڵچدارئۆغڵو و لەکارلادانی ئۆزگور ئۆزەل

 

 

لە یەکەم پەیامیدا دوای بڕیارەکەی دادگە، کەمال کڵچدارئۆغڵو، سەرۆکی پێشووی جەهەپە لە هەژماری فەرمیی خۆی لە تۆڕی ئێکس نووسیویەتی: "ئەو بڕیارەی دادگە لەبارەی 38یەمین کۆنگرەی ئاساییمانەوە دەریکردووە، نابێت ببێتە هۆی ناکۆکی، بەڵکو دەبێت ببێتە دەرفەتێک بۆ یەکگرتنەوەمان لەژێر سێبەری چنارە سەدساڵییەکەماندا."

 

سەرۆکی پێشووی جەهەپە ئامۆژگاریی ئەندامان و بەرپرسان دەکات و دەڵێت: "ئەمڕۆ رۆژی ئەوە نییە بە هاواری خۆشییەوە یەکدی بشکێنین. ئەمڕۆ رۆژی ئەوەیە دڵگرانییەکان وەلا بنێین و بە هێمنی، لەخۆبوردەیی و یەکدی لە ئامێزگرتنەوە، هەستینەوە سەرپێ."

 

کڵچدارئۆغڵو جەختی کردووەتەوە: "پێویستە ئەم پڕۆسەیە بە 'خۆزگە' بەڕێوە نەبەین، بەڵکو بە لەخۆبوردەیی، بەو دڵسۆزییەی لە کولتووری حیزبەکەمانەوە وەرمانگرتووە و بە ژیریی هاوبەش بەڕێوەی ببەین. ئەوەی گرنگە داهاتووی تورکیایە، نەک ویستە کەسییەکان. لەم چوارچێوەیەدا، پڕۆسەکە لەگەڵ سەرۆکەکانی پێشوومان، ئەندامانی ئەنجوومەنی سەرکردایەتیمان، پەرلەمانتارانمان، سەرۆکی لق و ناوچەکانمان بە هاوئاهەنگی و هاوکاریی تەواو بەڕێوە دەبەین."

 

لە کۆتایی پەیامەکەیدا، کڵچدارئۆغڵو دڵنیایی دەدات و دەڵێت: "با کەس نیگەران نەبێت، حیزبەکەمان لەم مشتومڕانە دەردەهێنین و رێڕەوی بەرەو دەسەڵات بەردەوام دەکەین. داوا لە هەمووان دەکەم ئارام بن و ژیریی هاوبەش بەکاربهێنن. ئێمە پێکەوەین."

 

 

ئۆزگور ئۆزەل لە هەژماری فەرمیی خۆی لە تۆڕی ئێکس نووسیویەتی: "بەڵێنی ئەوەتان پێ نادەم بەناو باخچەی گوڵدا بەرەو دەسەڵات بڕۆن. بەڵێنی بەرگەگرتنی ئازار و خۆبەدەستەوەنەدانتان پێ دەدەم. بەڵێنی شەرەف، کەرامەت، ئازایەتی و خەباتتان پێ دەدەم!"

 

 

دوای راگەیاندنی بڕیاری "پووچەڵکردنەوەی رەها"ی دادگە لەبارەی کۆنگرەی جەهەپەوە، هەندێک لە پەرلەمانتارانی پێشووی ئەو حیزبە سەردانی کەمال کڵچدارئۆغڵویان کرد. دوای کۆبوونەوەکە، جەلال چەلیک، پارێزەری کڵچدارئۆغڵو رایگەیاند، کڵچدارئۆغڵو پەیوەندی بە ئۆزگور ئۆزەل، سەرۆکی ئەمڕۆ لەکارلادراوی جەهەپەوە دەکات.

 

 

دوای بڕیارەکە، ماهیر پۆڵات، پەرلەمانتاری ئیزمیری جەهەپە و حوسێن یڵدز، پەرلەمانتاری ئایدن، سەردانی ماڵی کڵچدارئۆغڵویان کرد و لەگەڵیدا کۆبوونەوە.

 

پۆڵات رایگەیاند: "هیوادارم هەمووان بە هێمنی پێشوازی لەم بڕیارە بکەن. بەڕێز کەمال کڵچدارئۆغڵو ئەمڕۆ نا، بەڵام لە گونجاوترین کاتدا کە بە باشی بزانێت، زانیاریتان پێ دەدات."

 

 

ئەنجوومەنی سەرکردایەتیی پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان (دەم پارتی)، لە راگەیێندراوێکدا کاردانەوەی بەرامبەر بڕیارەکە نیشان دا و رایگەیاند: "بڕیاری پووچەڵکردنەوەی رەها بۆ جەهەپە، بەشێکە لە ئۆپەراسیۆنێکی گوشاری سیاسی و تێگەیشتنێک کە دەیەوێت لە رێگەی دادوەرییەوە سیاسەت دیزاین بکات و لەگەڵ یاسا و دادپەروەریدا ناگونجێت."

 

وەک دەم پارتی، لە رابردوودا و ئەمڕۆش لەگەڵ دیموکراسی و یاساداین. بنەما و پرەنسیپی سەرەکیی تێکۆشانی دەیان ساڵەمان، وەستانە لەگەڵ ئیرادەی گەل لە دژی هێرشەکان بۆ سەر سیاسەتی دیموکراسی.

 

لەم  قۆناخـ ـە مێژووییەدا کە هەوڵەکان بۆ دابینکردنی ئاشتیی کۆمەڵایەتی چڕ بوونەتەوە، لە کاتێکدا رێگەکان بۆ گەیاندنی دەوڵەت و کۆمار بە دیموکراسییەکی راستەقینە لەبەردەستدان، بڕیاری پووچەڵکردنەوەی رەها تەنیا بێباوەڕی بە پڕۆسەی ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراسی زیاتر دەکات. ئەو کارانە جەمسەرگیری لە کۆمەڵگەدا زیاد دەکەن و ئاشتیی ناوخۆیی تێکدەدەن.

 

ئەم بڕیارە لە کاتێکدایە کە لەبەردەم رێکخستنی یاساییداین، هەنگاوێکە بۆ سێبەرخستنە سەر پڕۆسەی ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراسی. کێشەکە کێشەی دیموکراسیی تورکیایە. پێویستە دەستبەجێ کۆتایی بەم کارە نایاسایی و نادادپەروەرانە بهێندرێت.

 

 

یەکەم هەڵوێستی سەرۆکایەتیی کۆمار لەبارەی بڕیارەکەوە  لەلایەن  ئەحمەد سەلیم کۆرئۆغڵو، گەورە راوێژکاری ئەردۆغانەوە بوو.

 

کۆرئۆغڵو لە هەژماری تۆڕی ئێکس نووسیویەتی: "پووچەڵکردنەوەی رەها. پڕۆسەکە بەپێی رێساکانی دەوڵەتی یاسا بەڕێوە چوو و حساباتی هەڵە لە دادوەریی سەربەخۆوە گەڕایەوە." ئەوەی سەرنجڕاکێش بوو، محەممەد ئوچوم، راوێژکارێکی دیکەی سەرۆککۆمار، لێدوانەکەی کۆرئۆغڵوی لە هەژماری خۆی بڵاوکردەوە.

 

 

دەوڵەت باخچەلی، سەرۆکی مەهەپە، لە 5ی ئایاردا دوای کۆبوونەوەی فراکسیۆنی پارتەکەی، لە وەڵامی پرسیارێکدا سەبارەت بە دۆسیەی پووچەڵکردنەوەی کۆنگرەی جەهەپە گوتبووی: "جەهەپە دامەزراوەیەکی سیاسیی گرنگە کە لە رۆژی دامەزراندنی کۆمارەوە بوونی هەیە. هیوادارین رێگە نەدرێت ئەم دامەزراوەیە لە ناوەوە تێکبدرێت، پارچە پارچە بکرێت، لە رووی یاساییەوە زیانی پێ بگەیێندرێت یان بۆ مەبەستی دیکە بەکار بهێندرێت. بۆیە لەجیاتی ئەوەی جەهەپە بە جیاکاری، رەخنەی توند و بە کەم سەیرکردنی ئەو کەسانەی لەگەڵیدان بەردەوام بێت، با یەکگرتن لەگەڵ گەل هەڵبژێرێت و ئەو بەرپرسیارێتییە مێژووییەی لەسەر شانیەتی، بیگرێتە ئەستۆ."

 

دوای دەرچوونی بڕیاری "پووچەڵکردنەوەی رەها" لە دۆسیەی کۆنگرەی جەهەپەدا، چاوەکان لەسەر دەوڵەت باخچەلی و پارتەکەیین کە چ هەڵوێستێک وەردەگرن.

 

 

ئۆزگور ئۆزەل، سەرۆکی جەهەپە، پێشتر لەبارەی لێدوانەکانی دەوڵەت باخچەلی سەبارەت بە دۆسیەی کۆنگرە و "پووچەڵکردنەوەی رەها" گوتبووی: "ئەو لێدوانەی بەڕێز باخچەلی داویەتی، لێدوانێکی بەنرخە و پێویست بوو بدرێت. پارتێکی سیاسی کە کاردانەوەی بەرامبەر کارێکی نایاسایی دەبێت کە لە رێگەی دادوەرییەوە بەرامبەر پارتێکی دیکەی سیاسی دەکرێت، تەنیا رەوشتبەرزی نانوێنێت، بەڵکو بەرگری لەو زەمینەیەش دەکات کە خۆی تێیدا دروست بووە. ئێمە بەرگری لە دیموکراسی دەکەین. ئەگەر ئەنجامەکە پێچەوانە بووایە، ئەوا لە مێژووی 104 ساڵەی کۆماردا سەرۆکی هیچ پارتێکی سیاسی بە مشتومڕ نەدەگۆڕدرا. ئەمە کۆنگرەیەک بوو کە شکۆی بە براوە و دۆڕاو بەخشی."