پازدەیەمین پلانی پێنج ساڵە؛ پەرەپێدان لەپێناو گەشەپێدانی هاوبەش

 

چوارەمین دانیشتنی کۆمیتەی ناوەندیی حیزبی شیوعیی چین بە سەرکەوتوویی لەنێوان 20 بۆ 23ی تشرینی یەکەم بەڕێوەچوو. یەکێک لە گرنگترین دەرئەنجامەکانی کۆبوونەوەکە پێداچوونەوە و پەسندکردنی "راسپاردەکانی کۆمیتەی ناوەندی حیزب بۆ داڕشتنی پازدەهەمین پلانی پێنج ساڵە بۆ گەشەپێدانی ئابووری و کۆمەڵایەتی" بوو، کە پلاندانانێکی ستراتیژیی لە ئاستی باڵادا بۆ گەشەپێدانی ئابووری و کۆمەڵایەتیی چین لە پێنج ساڵی داهاتوودا دانا.

 

یەکێک لە سوودە سیاسییە دیارەکانی سۆشیاڵیزم بە تایبەتمەندیی چینییەوە ئەوەیە کە پلانەکانی مامناوەند و درێژخایەن دادەڕێژێت بۆ رێنماییکردنی هەوڵەکانی گەشەپێدانی ئابووری و کۆمەڵایەتی. هەروەها مێژووی پلانە پێنج ساڵییەکان وەکو مێژووی گەشەسەندنی چینی نوێ وایە. لە ساڵی 1953 تاوەکو 2025، بە رێنمایی چواردەمین پلانی پێنج ساڵەی چین، موعجیزەیەکی گەشەپێدانی بەدەستهێنا کە بەدەگمەن لە جیهاندا دەبینرێت. لەژێر سەرکردایەتیی بەهێزی حیزبی شیوعیی چیندا، ئابووریی چین بەردەوام و بە بێ پچڕان رێگەیەکی گەشەپێدانی جێگیر و تەندروستی دروست کردووە، بە پێچەوانەی ئابوورییە گەورەکانی جیهان. بە سەرکەوتنی پلانی پێنج ساڵەی چواردەهەم و دەستپێکردنی جێبەجێکردنی پلانی پێنج ساڵەی پازدەهەم، ئابووریی چین سەرنج دەخاتە سەر ئامانجی بەدیهێنانی نوێگه‌ری سۆسیالیستی بە گشتی تاوەکو ساڵی 2035، بە ئامانجی تۆمارکردنی لاپەڕەیەکی نوێ لە دوو موعجیزەکە کە بریتین لە گەشەپێدانی خێرای ئابووری و جێگیری کۆمەڵایەتیی درێژخایەن لە رێڕەوە نوێیەکەی سەردەمی نوێدا، بەمەش فاکتەری زیاتری جێگیری و دینامیکی دەبەخشێت بە جیهانێک کە گیرۆدەی گۆڕانکاری و هەڵچوونەکان بووە.

 

ئابووریی چین خاوەنی گەشەیەکی ئەرێنییە و داهاتوویەکی بەڵێندەرە. لە دوای جێبەجێکردنی سیاسەتی چاکسازی و کرانەوە، ئابووریی چین گەشەیەکی جێگیری تۆمارکردووە، بە شێوەیەک کە رێژەی گەشەی ساڵانە لە نێوان ساڵانی 1978 و 2024 گەیشتە 8.8٪، و بە شێوەیەکی بەرچاو لە رێژەی گەشەی ئابووریی جیهانی لە هەمان ماوەدا زیاتر بوو. لە ماوەی پلانی پێنج ساڵەی چواردەهەمدا، کۆی بەرهەمی ناوخۆیی (GDP) یەک لە دوای یەک گەیشتە 100 تریلیۆن یوان (نزیکەی 14 تریلیۆن دۆلاری ئەمریکی)، 110 تریلیۆن یوان (نزیکەی 15 تریلیۆن دۆلاری ئەمریکی)، 120 تریلیۆن یوان (نزیکەی 17 تریلیۆن دۆلاری ئەمریکی)، و 130 تریلیۆن یوان (نزیکەی 18 تریلیۆن دۆلاری ئەمریکی). رێژەی گەشەی ئابووری لە نیوەی یەکەمی ئەم ساڵدا گەیشتە 5.3٪، کە بەشێوەیەکی بەرچاو زیاترە لە زۆربەی ئابوورییەکان. رێژەی گەشەی هەناردەکان لە هەشت مانگی یەکەمدا گەیشتە 6.9٪، لەگەڵ تێپەڕاندنی هەناردەی پیشەسازییە نوێیە گرنگەکان وەک بازنەی یەکگرتوو و ئۆتۆمبێلی وزەی نوێ 20٪، نرخی ئاڵوگۆڕی یوان بە گشتی جێگیر مایەوە، ئەمەش بەڕوونی ئاماژەیە بۆ ئەوەی ئابووریی چین "کەشتیەکی فڕۆکەهەڵگری ئابوورییە" کە رێگری لێناکرێت و خۆڕاگرانە کۆتایی نایەت. متمانە بە چین وەک متمانە بە داهاتوو وایە. ئابووریی چین کوالێتییەکی بەرزتری دەبێت و هاوسەنگتر و بەردەوامتر دەبێت. 

 

ئابووریی راستەقینە لە سەرەتادا بنەمای ئابووریی چین بووە، لە داهاتووشدا بەپایەی چین دەمێنێتەوە. لە ماوەی پلانی پێنج ساڵەی پازدەهەمدا، چین سیستەمی پیشەسازیی مۆدێرن دادەمەزرێنێت کە پشت بە پیشەسازیی پێشکەوتوو دەبەستێت، خێرایی باشترکردنی کاریگەریی پیشەسازییە نەریتییەکان لە رووی کوالێتییەوە و گەشەیەکی ژیرانە بەدەستدەهێنێت لە رووی چەندێتییەوە بەردەوام دەبێت لە پەرەپێدان و بەهێزکردنی پیشەسازییە نوێیەکان و داهاتووییەکان، هەروەها خێراترکردنی گەشەپێدانی کۆمەڵە پیشەسازییە ستراتیژییە نوێیەکان وەک وزەی نوێ و ماددە نوێیەکان، تەکنەلۆژیای کوانتەم و دروستکردنی بایۆلۆژی و پەیوەندییەکانی نەوەی شەشەمی مۆبایل (6G وەک خاڵی نوێ بۆ هاندانی گەشەی ئابووری بەهێز دەکات. چین گەشەپێدانی کوالێتیی بەرز و کاریگەر بۆ کەرتی خزمەتگوزاری بەهێز دەکات، ئاستی یەکگرتنی نێوان خزمەتگوزارییە مۆدێرنەکان لەگەڵ پیشەسازیی پێشکەوتوو و کشتوکاڵی مۆدێرن بەرز دەکاتەوە و خێراتر دەکات لە دووبارە رێکخستنەوەی ژینگەی ئابووری و باشترکردنی بۆ دابینکردنی پێداویستییەکانی خەڵک بۆ ژیانێکی خۆشتر. سیستمی ژێرخانی مۆدێرن تایبەتمەندییەکی دیاری چینە لەم سەردەمەدا، ئەمەش پێویستمان پێدەکات ژێرخانێکی نوێی جۆر و باڵاتر بە شێوەیەکی گونجاو بنیاد بنێین، سیستەمی گواستنەوەی یەکگرتووی مۆدێرن باشتر بکەین بۆ ئەوەی رۆڵێکی بەهێزتر بگێڕێت لە دابینکردنی پشتگیری و گەرەنتی.

 

چین لە پابەندبوونی خۆی بە فراوانکردنی ئاستی بەرزی کرانەوە جێگیرە. کرانەوە تاکە رێگایە بۆ گەیشتن بە خۆشگوزەرانی و گەشەپێدانی نەتەوەیی. لە سەردەمی نوێوە، چین ستراتیژیی کرانەوەی چالاکتر و کاراتر جێبەجێ کردووە، هەنگاوی جێگیری ناوە لە فراوانکردنی کرانەوەی دامەزراوەیی، چین بووەتە هاوبەشێکی بازرگانی سەرەکی بۆ زیاتر لە 150 وڵات و ناوچە، کۆی قەبارەی بازرگانی کاڵا بۆ چەندین ساڵ پلەی یەکەمی لە جیهاندا گرتووە، قەبارەی راکێشانی وەبەرهێنانی بیانی و وەبەرهێنانی چینی لە دەرەوە لە ریزی پێشەوەی وڵاتانی جیهاندایە. رێژەی بەشداریی چین لە گەشەی ئابووری جیهانیدا نزیکەی 30٪ بووە بۆ ماوەیەکی زۆر، ئەمەش چین دەکاتە هێزێکی جێگیر و سەرچاوەی دینامیکی بۆ ئابووریی جیهانی. بە پێچەوانەی هەندێک وڵات کە قازانجی خۆیان بە پێشینە دەزانن و خۆیان لە جیهان دادەبڕن، چین بە چالاکی بە حیکمەتی چینی و چارەسەرە چینییەکانەوە بەشداری دەکات لە پاڵپێوەنانی جەیهانیبوونی ئابووری. دەستپێشخەریی "پشتێن و رێگە"، کە لە ساڵی 2013 لەلایەن سەرۆکی چین شی جینپینگەوە پێشنیاز کرا، بووەتە پلاتفۆرمێکی هاوکاری نێودەوڵەتی بە فراوانترین مەودا و گەورەترین قەبارە لە جیهاندا، بە شێوەیەک کە پڕۆژەی کوالێتی بەرزی لە هەموو کەرتەکاندا گەیاندووەتە وڵاتانی سەر رێگەکە. چین بەردەوام دەبێت لە هاوبەشیکردنی هەلی پەرەپێدان لەگەڵ جیهان و پاڵ بە جەیهانیبوونی ئابوورییەوە دەنێت تا بەرەو ئاراستەیەکی کراوەتر و گشتگیرتر و هاوسەنگتر گەشە بکات بۆ بەدیهێنانی قازانج بۆ هەمووان و دەستکەوتی هاوبەش.

 

چین و عێراق هاوبەشی سرووشتین بۆ هاوکاریی کوالێتیی بەرز لە بنیادنانی "پشتێن و رێگە". پلانی پێنج ساڵەی پازدەهەم بەڕوونی جەختی لەسەر ئەوە کردەوە کە چین هاوکاریی پراکتیکی لەگەڵ وڵاتانی بەشدار لە بنیادنانی "پشتێن و رێگە" لە بوارەکانی بازرگانی، وەبەرهێنان، پیشەسازی، و ئاڵوگۆری جەماوەری و کولتووری و هیتر بەهێز دەکات، هاوکاری لە کەرتەکانی گەشەپێدانی سەوز، تەکنەلۆژیا دیجیتاڵییەکان و زیرەکی دەستکرد، کە لەگەڵ پێداویستییەکانی گەشەپێدانی ئابووریی عێراقدا گونجاون، فراوان دەکات، و یارمەتی دەدات بۆ پێشخستنی بنیادنانی رێگەی پەرەپێدان و جێبەجێکردنی دیدگای 2050. لە خاڵێکی دەستپێکی نوێدا، چین هەمیشە پابەند دەبێت بە هاوکاری، کرانەوە، قازانجی هاوبەش، و دەستکەوتی هاوبەش، و هەلی نوێ بۆ قازانجی هاوبەش و دەستکەوتی هاوبەش بۆ هەموو لایەنەکان بۆ وڵاتانی جیهان، لەنێویاندا عێراق، دابین دەکات لە رێگەی پاراستنی گەشەپێدانی جێگیری خودی چین، لەنێویاندا عێراق. حەتمییە کە چین و عێراق، لە کاتی هاوکارییان لە پاڵپێوەنانی پرۆسەی نوێخوازیی یەکدیدا، پێکەوە بەشێکی نوێ لە هه‌ماهه‌نگی و دۆستایەتی نێوان دوو وڵاتەکە تۆمار دەکەن.