فەرهاد ئەترووشی: دەکرێت پارتی و یەکێتی لەبارەی بەربژێری سازان بۆ پۆستی سەرۆککۆمار رێکبکەون

دوێنێ کاژێر 09:30
شیراز رەئوف
فەرهاد ئەترووشی، جێگری سەرۆکی پەرلەمانی عێراق
فەرهاد ئەترووشی، جێگری سەرۆکی پەرلەمانی عێراق
A+ A-
 
رووداو دیجیتاڵ

جێگری دووەمی سەرۆکی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق دەڵێت: بەهۆی رێکنەکەوتنی لایەنە کوردستانییەکان، پێشبینیی دەکرێت کورد بە زیاتر لە بەربژێرێکەوە بۆ پۆستی سەرۆککۆمار بچێتە نێو پەرلەمان و باس لەوەش دەکات دەکرێت پارتی و یەکێتی لەبارەی بەربژێرێک کە ئەو بە "بەربژێری سازان" ناوی دەبات رێکبکەون.
 
فەرهاد ئەترووشی، جێگری دووەمی سەرۆکی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق لە بەرنامەی رووداوی ئەمڕۆ گوتی: تاوەکو ئێستا هیچ لێکنزیکبوونەوەیەک لەنێوان پارتی و یەکێتی نییە بۆ پۆستی سەرۆککۆمار و یەکێتی بەربژێرێکی فەرمی و چەندین بەربژێری نافەرمی هەیە بۆ پۆستی سەرۆککۆمار و هیچ هاوئاهەنگییەکی لەگەڵ پارتی نەکردووە بۆ دەستنیشانکردنی بەربژێرەکانیان هەربۆیە پارتیش بە بەربژێری خۆیەوە دەچێتە نێو هۆڵی پەرلەمان.
 
گوتیشی: هێشتا کات ماوە و دەکرێت پارتی و یەکێتی لەبارەی بەربژێرێک رێکبکەون لە دەرەوەی بەربژێرە فەرمییەکانی خۆیان و لەنێو ئەو کەسانەی خۆیان بۆ پۆستی سەرۆککۆمار بەربژێر کردووە هاوئاهەنگی بکەن لەبارەی پشتیوانی بەربژێرێک وەکو "بەربژێری سازان".
 
لەبارەی هەڵوێستی پارتیش بەرامبەر بەربژێرەکانی چوارچێوەی هاوئاهەنگی بۆ پۆستی سەرۆکوەزیران، ئەترووشی دەڵێت: چوارچێوەی هاوئاهەنگیش بە هەمانشێوە گرفتی هەیە لە یەکلایی کردنەوەی بەربژێریان بۆ پۆستی سەرۆکوەزیران و دەشڵێت: ئەگەر چوارچێوەی هاوئاهەنگی یەک بەربژێری بۆ پۆستی سەرۆکوەزیران هەبێت ئەوا پارتی دەنگی پێدەدات، بەڵام ئەگەر زیاتر لە بەربژێرێکیان هەبێت ئەوکات پارتی ئازادە دەنگ بە کامیان دەدات تاوەکو ببنە سەرۆکوەزیران.
 
دەقی گوتەکانی فەرهاد ئەترووشی، جێگری سەرۆکی ئەنجوومەنی نوێنەرانی عێراق لە بەرنامەی رووداوی ئەمڕۆ:
 
رووداو: ئەو ئاڵۆزییانەی لە سەرەتای دەنگدان بە پۆستەکانی سەرۆکایەتیی پەرلەمان دروست بوو و دابەشبوونی دەنگ هەبوو، ئایا ئێستا تێپەڕیون ئەو ئاڵۆزییانە و دۆخەکە گەڕاوەتەوە جێی ئاسایی خۆی؟
 
فەرهاد ئەترووشی: بەڕاستی رەوشێکی ئاڵۆز بوو، پێمان وانەبوو کێشەکە دەگاتە ئەو ئاستە، ناڵێم دۆخەکە گەڕاوەتەوە جێگەی خۆی، بەڵام لایەنەکانی سوننە و شیعە هەستیان کرد دۆخەکە نائاسایی و ناسرووشتییە و پێویستە بگەڕێتەوە سەر رێچکەی خۆی، ئەو دوو گەڕەی هەڵبژاردن بۆ پۆستی جێگری دووەمی سەرۆکی پەرلەمان رووداوێکی زۆر ناخۆش بوو، چونکە ئێمە پێشبینیمان دەکرد کە کارەکان بە دروستی بەڕێوەبچن و پێویستە هەموومان پێکەوەبین، چونکە لێکتێگەیشتن هەبوو بەڵام بەداخەوە بینیمان چی روویدا، ئێمە هەوڵ دەدەین لە 4 ساڵی داهاتوو وەکو کورد پێکەوە کار بکەین و کارێکی هاوپشکیمان هەبێت بۆ پاراستنی بەرژەوەندیی کوردستان، چونکە ئەوە گرنگە بۆ ئێمە و پێویستە گرنگیش بێت لای هەموو فراکسیۆنە کوردستانییەکان کە لە پەرلەمانی عێراقن.
 
رووداو: پەیامت چییە بۆ ئەو لایەنانەی رەنگە دەنگیان پێت نەدابێت، هەرچەندە زۆرینە ئەندامانی فراکسیۆنە کوردستانییەکان دەنگیان بە بەڕێزتان دا، بەڵام بۆ ئەوەی هەموو فراکسیۆنەکان پۆستەکەی تۆ وەکو نوێنەری کورد ببینن نەوەک تەنیا پارتی دیموکراتی کوردستان؟
 
فەرهاد ئەترووشی: ئەوەی گرنگە بەرژەوەندیی کورد و بەرژەوەندیی کوردستانە ئیدی گرنگ نییە دەنگیان بە من دابێت یان نا، راستە وەکو پارتی دیموکراتی کوردستان حیزبی هەرە گەورەین لەسەر ئاستی پەرلەمانی عێراق لەنێو فراکسیۆنە کوردستانییەکان، بەڵام ئەوەی گرنگە ئەوەیە پێکەوە کار بکەین، من دەزانم رەنگە هەندێک کەس یان هەندێک فراکسیۆن دەنگیان بە من نەدابێت، ئەمە شتێکی زۆر ئاساییە لە دیموکراسییەت و لە وڵاتێکدا کە پێی دەڵێن وڵاتێکی دیموکراتی و سیستمێکی پەرلەمانیی فیدراڵیی هەیە، پێمانخۆش بوو بەڕاستی وەکو فراکسیۆنە کوردستانییەکان هەمووان یەک بووینایە، لەمەودوا و کە پرسی سەرۆککۆماریش دێتەپێش.
 
ئەوەی لە هەڵبژاردنی جێگری دووەمی سەرۆکی پەرلەمان روویدا کە لە دوو گەڕی هەڵبژاردن هیچ بەربژێرێکیان دەرنەچوون، وەکو کوردێک لەگەڵ خۆم قسەم دەکرد دەمگوت ببینە سوننەکان بە ئاسانی توانییان بەربژێری سەرۆکی پەرلەمان دەستنیشان بکەن و لەنێو خۆیان رێککەوتن سەرەڕای هەموو ئەو گرفت و ئاستەنگییانەی هەیانبوو، شیعەکانیش بە هەمانشێوە، تەنیا کورد کە خۆی وەکو ژمارە لە عێراق کەمینەیە پەرت و بڵاوە، ئەوەم زۆر پێناخۆش بوو و هیوادارم پۆستی سەرۆککۆماریش وای لێنەیەت پێویستە کورد یەکڕیز بێت، راستە ناکۆکیمان هەیە لە کوردستان و کێشەمان هەیە بەڵام کە دەچینە بەغدا و لەنێو هۆڵی پەرلەمان ئەوکات دەزانیت کور پێویستی بە یەکڕیزییە، بەڵام بەداخەوە هەندێک کەس ئەو شتانە دەقۆزنەوە بۆ لێدان لە پارتێکی دیاریکراو یان سەرکردەیەک، گرنگ ئەوەیە ئێمە وەکو کوردستانی پێکەوە کار بکەین و بەرژەوەندی کورد و کوردستان بپارێزین ئەمە گرنگترین شتە بەلای ئێمەوە.
 
رووداو: لە بابەتی پۆستی سەرۆککۆمار، وەکو خۆشت باست کرد رەنگە ئەو ناکۆکییانە بە تەواوی کۆتاییان نەهاتبێت و پێویستیش تاوەکو رۆژی 28ی ئەم مانگە سەرۆککۆمار هەڵبژێردرێت، خۆت پێتوایە کورد بتوانێت بە یەک بەربژێرەوە بچێتە نێو هۆڵی پەرلەمان؟
 
فەرهاد ئەترووشی: وەکو حاڵەتی نموونەیی پێویستە کورد یەک بەربژێری هەبێت، بەڵام واقیعی سیاسیی نێوان حیزبەکان بەتایبەت پارتی و یەکێتی ئاڵۆزە، بەداخەوە بەربژێری زۆریشمان هەن لەسەر ئاستی عێراق بەپێی سرووشتی پۆستەکە کە لە دوستوور باسکراوە 81 کەس خۆی بەربژێر کردووە، خولەک بە خولەک لیستی بەربژێرەکان بۆ ئێمە دەهات لە سەرۆکایەتیی پەرلەمانی عێراق، پێشبینیمان دەکرد ژمارەی بەربژێرەکان لە سنووری 40 بەربژێر بن بەڵام گەیشتنە 81 بەربژێر، چەندین کەسیش هەبوو هەر لە پەرلەمان رەتکرانەوە بەهۆی نەبوونی مەرجەکان، هەندێکیان کوردن بەڵام زۆری عەرەبیشی تێدان، من نازانم تاوەکو ئێستا پارتی و یەکێتی لەسەر ئەو بابەتە بەکوێ گەیشتوون، شتێکی زۆر ئاسایی و دیموکراسییە ئەگەر دوو بەربژێر یان 3 بەربژێریش هەبن بۆ ئەو پۆستە، بەڵام بەوپێیەی دۆخی هەرێمی کوردستان چەند ساڵێکە نائاساییە بە گشتیی لەدوای ساڵی 2014، بەڵام بە تایبەتی دوای گشتپرسیی دۆخی ئێمە زۆر نائاساییە، عێراق بەشێوەیەکی زۆر خراپ مامەڵە لەگەڵ ئێمە دەکات، هیواخوازین ئەم پۆستە ببێتە مایەی خۆشگوزەرانی بۆ خەڵکی کوردستان و بە راستی ببێتە پارێزەری دەستوور و سیستمی دیموکراسی و مافەکانی کورد و هەموو گەلی عێراق.
 
رووداو: پارتی دیموکراتی کوردستان بۆچی دوو بەربژێری هەیە بۆ پۆستی سەرۆککۆماری عێراق؟
 
فەرهاد ئەترووشی: بەراستی عێراق وای لێهاتووە دەبێت ئاگات لە هەموو شتێک بێت، هەموو قسەیەک، هەموو نووسراوێک، هەموو بڕیارێک کە دەدرێن، دەبێت زۆر ئاگەدار بین و سیاسەت لە هیچ وڵاتێک وانییە، بە راستی بیڵێم پارتی لەوە دەترسێت رەنگە سبەی شتێک دروست بکەن بۆ یەکێک لە بەربژێرەکان، بەهانەیەک، فیلمێک، شتێک دروست بکەن و بڵێن ئەم بەربژێرە ئەم مەرجەی تێدا نییە، پارتیش ناچارە مافی خۆی بپارێزێت چونکە وەکو پێشتریش لە زۆر شوێن باسمان کردووە ئەم پۆستە پۆستی کوردە بەگوێرەی عورفی سیاسیی، بەڵام نەگوتراوە کە دەبێت پشکی لایەنێکی سیاسیی دیاریکراو بێت، لەنێو پێکهاتەکانی دیکەش بۆ نموونە لەنێو پێکهاتەی شیعە یان پێکهاتەی سوننە باسی ئەوە دەکەن کە پۆستە سیادییەکان وەکو سەرۆکی پەرلەمان یان سەرۆکی ئەنجوومەنی وەزیران لەنێو پێکهاتەکان دەبێت بۆ گەورەترین لایەنیان بێت، ئێمەش وەکو پارتی دیموکراتی کوردستان زۆرینەی پێکهاتەی کوردین وەکو ژمارەی کورسی، (سەرۆک بارزانی)یش بە روونی گوتوویەتی هیچ کێشەمان نییە هەرکەسێک لە کورد ئەو پۆستە وەربگرێت، بەڵام دەبێت پارتی رازی بێت بەو کەسە کە دەتوانێت بەرژەوەندیی کورد و بەرژەوەندیی کوردستان بپارێزێت.
 
رووداو: کەواتە پارتی تاوەکو ئێستا رەزامەندی نەداوە لەسەر بەربژێرەکەی یەکێتی بۆ پۆستی سەرۆککۆمار یان رای وەرنەگیراوە؟
 
فەرهاد ئەترووشی: نەخێر بە دڵنیایی، راستە یەکێتی یەک بەربژێری فەرمی هەیە، بەڵام بەربژێری دیکەیان هەیە کە ناتوانین بڵێین ئەمانە یەکێتی نین، خەڵکی تریش لەنێو لیستی بەربژێرەکانن کە یەکێتین، ئەگەر رێککەوتن هەبوایە ئێستا راگەیاندرابوو و پارتی پاڵپشتیی خۆی بۆ ئەو بەربژێرە رادەگەیاند کە بەربژێری هاوبەشی پارتی و یەکێتی بووایە، بەڵام تاوەکو ئێستا هیچ رێککەوتنێکی وا نەکراوە و هیچ رێککەوتنێک نییە.
 
رووداو: بەڕێز مەلابەختیار کە خۆی بەربژێر کرد گوتی دەکرێت لە دۆخێکدا من ببمە بەربژێری سازان لەنێوان پارتی و یەکێتی، بۆچوونی پارتی لەبارەی ئەم سیناریۆیە چییە ئەگەر رووبدات؟
 
فەرهاد ئەترووشی: من نامەوێ پڕوپاگەندە بۆ هیچ بەربژێرێک بکەم، چونکە ئێمە وەکو پارتی دیموکراتی کوردستان بەربژێری خۆمان هەیە راستە من جێگری سەرۆکی پەرلەمانم، بەڵام تاوەکو ئێستا رێککەوتن نەکراوە، بەربژێری سازانیش بەراستی گرنگە و رەنگە پارتیش تاوەکو رادەیەک ئەم بۆچوونەی هەبێت مەبەستم مەلا بەختیار نییە، بەڵام بە گشتیی بەربژێری سازان لای پارتی رەنگە پەسندکراو بێت، بەڵام نابێت کەسێک خۆی بسەپێنێت و بڵێت من بەربژێری سازانم و پێویستە بە رێککەوتنی سیاسیی بێت.
 
رووداو: ئەگەر پارتی و یەکێتی بە بەربژێری جیاواز و بێ رێککەوتن بچنە نێو هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار، پێتوایە هەمان جەمسەربەندیی سیاسیی دروست دەبێتەوە کە لە هەڵبژاردنی جێگری سەرۆکی پەرلەمان بینیمان یان پارتی چی کردووە تاوەکو ئەو دۆخە روونەداتەوە لەنێو پەرلەمان؟
 
فەرهاد ئەترووشی: پیشبینیکردن بۆ سیاسەت لە عێراق زۆر ئاسان نییە، چونکە مەزاجی سیاسییەکان سات بە سات دەگۆڕێت، کاریگەریی دەرەکی زۆر زۆرە، لەنێوخۆی عێراقیش بەرژەوەندیی کەسایەتی و بەرژەوەندی حیزب هەیە و فراکسیۆنەکان بەرژەوەندیی زۆریان هەیە پێویستە ئاگەداری ئەمە بین، لەوەش گرنگتر ئەوەیە بزانین بارودۆخی ئێستای عێراق وەکو پێشتر نییە، بارودۆخی چواردەوری عێراقیش وەکو پێشتر نییە، هەندێک لەیەنی شیعی کاریگەریش گەیشتوونەتە ئەو بڕوایەی کە دۆخەکە وەکو پێشتر نییە، من ناڵێم هەموو ئەو لایەنانەی کە هاوپەیمانێتییان هەیە لەگەڵ برادەرانی یەکێتی گۆڕاون، بەڵام گۆڕانکارییەک هەیە، ئەمانیش گەیشتوونەتە ئەو بڕوایەی پارتی رۆڵێکی زۆر سەرەکیی هەیە پێشبینی دەکەم کە گۆڕانکاریی بەسەر هاوکێشەکان بێت, بەڵام بەشێوەی رێژەیی.
 
رووداو: باسی هاوپەیمانەکانی یەکێتیت کرد، خۆت لە دەستەی سەرۆکایەتیت ئێستا لە پەرلەمانی عێراق، سەرۆکی پەرلەمان لە لایەنی تەقەدوومە کە پەیوەندییەکی زۆر باشی لەگەڵ پارتی نییە، جێگرێکی سەرۆکی پەرلەمان لە عەسائیبی ئەهلی حەقە کە پەیوەندییەکی زۆر باشیان لەگەڵ پارتی نییە، ئەمە تاوەکو چەند کاری ئێوە قورس دەکات لە دەستەی سەرۆکایەتیی پەرلەمان؟
 
فەرهاد ئەترووشی: خۆم وەکو فەرهاد ئەترووشی لە خوولی دووەم (2010 – 2014) ئەندامی لیژنەی نەوت و گاز بووم لە پەرلەمانی عێراق کەسێکی خۆشەویست نەبووم بەتایبەتی لای شیعەکان و تاوەکو رادەیەک وەکو نەیاری خۆیان تەماشایان دەکردم، ئەمجارە جیاوازە، هاوپەیمانێکی پارتی کە هاوپەیمانێتییەکی گرنگ بوو "تەقەدووم" ئێستا چووەتە بەرەی ئەوبەر، لایەنەکەی دیکەش کە عەسائیبن پەیەوندیمان باش نییە، بەڵێ ئەرکەکە قورسە و ئاسان نییە، بەڵام دەبێت ئەوانیش بزانن بەراستی عێراق بەبێ پارتی و بەبێ (جەنابی سەرۆک) و بەبێ ئەم جوگرافیایە سەقامگیر نابێت، چونکە پارتی پەیوەندی زۆر بەهێزی هەیە لەسەر ئاستی جیهان و پەیوەندی زۆر بەهێزی هەیە لەسەر ئاستی رۆژهەڵاتی نێوەڕاست، جیۆپۆلەتیکی پارتی زۆر گرنگە بۆ عێراقیش و بۆ هەرێمی کوردستانیش.
 
لە یەکەم کۆبوونەوەی سەرۆکایەتیی پەرلەمان هەرسێکمان دانیشتین، باسی ئەوەم کرد کە ئێمە دەمانەوێت لەپەڕەیەکی نوێ بکەینەوە، دەمانەوێت ئەمجارە هاوئاهەنگییەکی باشمان هەبێت بۆ چارەسەری کێشەکان، هەستمکرد تاوەکو رادەیەک ئەمانەش حەزدەکەن هاوئاهەنگیمان هەبێت.
 
رووداو: پەیوەندیت لەگەڵ فراکسیۆنە کوردستانییەکان چۆنە؟
 
فەرهاد ئەترووشی: لەگەڵ برادەرانی یەکێتی وێڕای کێشە و ناکۆکییەکانمان، سەرۆکی فراکسیۆنەکەیان (هەرێم کەمال ئاغا) پێشتر بەرپرسی مەڵبەندی دهۆکی یەکێتی بوو کە من پارێزگاری دهۆک بووم هاوئاهەنگیی باشمان هەبوو، راستە رەنگە وەکو حیزب ناکۆکیمان هەبێت بەڵام باشە پەیوەندیمان، لەگەڵ برادەرانی یەکگرتوو وێڕای ئەوەی کە دەنگیان بە ئێمە نەداوە بەڵام پەیوەندیمان باشە و شابدێکی سیاسییان سەردانی منیان کرد و پیرۆزباییان لێکردم، بەڵام دوو فراکسیۆنەکەی دیکە بەراستی نە پەیوەندییان کردووە و نە پیرۆزباییان کردووە تاوەکو ئێستا، بەڵام وێڕای ئەوەش من وەکو برایەک و وەکو کوردێک کاریان لەگەڵ دەکەم چونکە پۆستەکەم هی هەموو کوردە.
 
رووداو: کورد ئەگەر کارنامەیەکی هاوبەشی نەبێت کە تاوەکو ئێستا نییەتی و هەندێک مەرجی تێدابن بۆ رێککەوتن لەگەڵ لایەنەکان، ئایا دەتوانێت لەم چوار ساڵە داواکارییەکانی و رێککەوتنەکانی جێبەجێ بکات؟
 
فەرهاد ئەترووشی: بە دڵنیایی پێکەوە کارکردنی کورد پاڵنەری سەرەکییە بۆ جێبەجێکردنی داواکارییەکانمان، بەڵام هەندێک بابەت دەستوورین و هیچ کەس ناتوانێت سازشی لەسەر بکات بۆ نموونە مادەی 140، یان یاسای نەوت و گاز و ئەنجوومەنی فیدراڵی و مافی پێشمەرگە، بەڵام بە بۆچوونی من تاوەکو عێراق نەبێتە وڵاتێکی دیموکراسی راستەقینە و فیدراڵی، فیدراڵی بە واتای دروستکردنی دامەزراوە فیدراڵییەکان و دوستنیشانکردنی دەسەڵاتی پارێزگاکان و هەرێمی کوردستان و رێگەدان بە دروستکردنی هەرێمی نوێ.
 
بۆ نموونە تاوەکو ئیستا لە بواری نەوت و گاز کار بە یاسای (1986) دەکرێت کە لەو کاتە عێراق زۆر بەهێز بوو و دیکتاتۆرییەت و سەنتراڵیزمی سەددام حوسێن لە بەهێزترین حاڵەتی خۆی بوو، تاوەکو ئێستا کار بەو یاسایە دەکەن لەکاتێکدا دەستوور خۆی فیدراڵییە و باسی فیدراڵیزم دەکات کە پێسیوتە دەسەڵاتی سیاسی و دارایی بدرێت بە هەرێمەکان.
 
رووداو: هەرچەندە چوارچێوەی هاوئاهەنگی بەیاننامەیەکیان هەبوو و وەکو رەخنەیەک داوا لە کورد دەکەن کە بەربژێرێکی هاوبەشیان هەبێت بۆ سەرۆککۆمار، بەڵام تاوەکو ئێستا شیعە خۆشی نەیتوانیوە بەربژێرێکی هەبێت بۆ سەرۆکوەزیران، دوو بەربژێری سەرەکیی بەهێزیان هەیە (سوودانی و مالیکی)، پێتوایە شیعەکان لەنێو خۆیان دەگەنە رێککەوتن و یەک بەربژێری هاوبەش یان ئەوانیش رووبەڕووی هەمان دۆخ دەبنەوە لەنێو پەرلەمان، ئایا پارتی لە کام بەربژێری سەرۆکوەزیرانەوە نزیکترە؟
 
فەرهاد ئەترووشی: لە عێراق بە گشتیی وایە، بۆ نموونە ئەگەر باسی سوننەکان بکەین، ئەوانیش دوو بەربژێریان هەبوو بۆ پۆستی سەرۆکی پەرلەمان و تەنانەت تاوەکو دەستپێکردنی دەنگدانیش 3 بەربژێریان هەبوو و (مووسەننا سامەرائی) لە خولەکەکانی کۆتایی لە کێبڕکێیەکە کشایەوە، ئەم حاڵەتە تەنیا لەنێو کورد نییە.
 
هاوکات شیعەکان ناکۆکیی نێوخۆیی و گوشاری دەرەکییان هەیە، چونکە پۆستی سەرۆکوەزیران زۆر گرنگە، زۆرجار ئەم پۆستە بووەتە هۆی مانەوە یان نەمانەوەی حیزبێکی گەورە، بۆ نموونە حیزبی دەعوە کاتی خۆی گەورەترین و بەهێزترین حیزب بوو بەڵام لەم هەڵبژاردنەوی دوایدا کورسییەکانیان زۆر کەمن، بە پێچەوانەشەوە سوودانی دوای ئەوەی 4 ساڵ سەرۆکوەزیران بوو ئێستا هاوپەیمانێتییەکەی زۆرترین کورسی هەیە لەنێو لایەنە شیعەکان، لەنێو کوردیش ئەو ناکۆکییە هەیە و هێشتا نازانین دەگەینە چ حاڵەتێک، بەڵام بە دووری نازانم کورد بە دوو بەربژێرەوە بچێتە نێو پەرلەمان یان زیاتریش.
 
هۆکاری سەرەکی ئەو ناکۆکییانەش کێشە نێوخۆییەکانی هەرێمی کوردستانە، ئەگەر ناکۆکییەکانی کوردستان چارەسەر بکرێن لارەکانی ئێمەش لە بەغدا باشتر دەبن، پارتی تاوەکو ئێستا نزیک نییە لە هیچ بەربژێرێکی پۆستی سەرۆکوەزیران و چاوەڕوانی رێککەوتنی لایەنە شیعەکانین، ئەگەر یەک بەربژێریان هەبێت بۆ پۆستی سەرۆکوەزیران ئەوا دەنگی پێدەدەین و ئەگەر زیاتر لە بەربژێرێکیشیان هەبێت ئەوکات پارتی ئازادە لەوەی دەنگ بە کێ بدات.
 
رووداو: کێشەیەک لەنێو کریستیانەکان هەیە، ئەیوش بابەتی بڕیاردەری دووەمی پەرلەمانە، فراکسیۆنی (سۆیانا) پۆستەکە بە بەرکەوتی خۆی دەزانێت، بەڵام بەپێی زانیارییەکان کەسێک لە فراکسیۆنی (بابلیون) چووتە سەر کورسی بڕیاردەری دووەم دانیشتووە و ژووری بڕیاردەر بەکاردەهێنێت، ئەم کێشەیە چییە کە روویداوە؟
 
فەرهاد ئەترووشی: ئەم پۆستە بەرکەوتی کریستییانە، ئەمە چەند خولێکی پەرلەمانە پۆستی بڕیاردەرەی پەرلەمان یەکێکیان بۆ کریستییانە و یەکێکیشیان بۆ تورکمانە، ئەم کێشەیە چۆن روویدا، دوای گەڕی سێیەمی هەڵبژاردنی جێگری سەرۆکی ئەنجوومەنی نوێنەران چەند خولەکێک قسەی کرد، ئەو ساتەیان قۆستەوە و نووسراوێکیان خستە بەردەستی من لەسەر مێزەکە و داواین کرد واژۆی بکەم، کە کردمەوە و خوێندمەوە بینیم سەرۆک و جێگری سەرۆکی پەرلەمان واژۆیان لەسەر ناوی کەسێکی بابلیون تاوەکو ببێتە بڕیاردەری پەرلەمان، بە سەرۆکی پەرلەمانم گوت من ئەمە واژۆ ناکەم چونکە نایاساییە و پیویستە رێککەوتنی نێوخۆییان هەبێت لەبارەیەوە بەڵام سەرۆکی پەرلەمان گوتی واژۆی بکە و هیچ نییە با تێبپەڕێت و کەسێکی باشە، بەڵام هەر واژۆم نەکرد، رۆژی دانیشتنی پەرلەمان کە کۆبوونەوەمان هەبوو لەگەڵ فراکسیۆنەکانی پەرلەمان دووبارە سەرۆکی پەرلەمان بە منی گوت ئەم کەسەی بابلیون دەبێتە بڕیاردەر و کاردەکات، دیسان گوتم من قبوڵ ناکەم، جێگری سەرۆکی پەرلەمانیش هەوڵیدا کە تێبپەڕێت هەر رێگەم نەدا، بەڵام پێشنیازیان کرد گوتیان با ئەمڕۆ وەکو بڕیاردەر دابنیشێت و دانیشتنەکە بڕوات رازی بووم بەوە بەڵام هێستا بڕیار نەدراوە کێ ببێتە بڕیاردەر و فەرمانی دەستبەکاربوونی بۆ دەرنەچووە.
 
بۆ نموونە تورکمانەکان 3 کورسییان هەیە، خۆیان لەسەر کەسێک رێککەوتن و ناوەکەیان نارد و منیش واژۆم کرد، بەڵام کریستیانەکان 5 کەسن، 3 کەسیان رازی نین بەربژێری بابلیون ببێتە بڕیاردەر ئیتر چۆن واژۆی بکەین و هیچ راست نییە نوێنەری کریستیانەکان لە هەولێر و دهۆک و کەرکووک کە 3 کورسین ناڕازی بن کەسێکی کریستیان ببێتە بڕیاردەر کە تەنیا 2 کورسییان هەیە و بە هەموو پێوەرێک 3 لە 2 زیاترە، بڕیارەکەی ئێمە ئەوەیە با ئەوان لەنێو خۆیان رێکبکەون و لەسەر کێ بڕیاریاندا منیش واژۆی دەکەم و فەرمانی دەستبەکاربوونی بۆ دەردەکرێت.
 
رووداو: کوردی زمانێکی فەرمییە و مادەیەکی دەستوورییە هاوشانی زمانی عەرەبی، بەڵام بابەتی قسەکردن بە کوردی لەنێو ئەنجوومەنی نوێنەران تاوەکو ئێستا نەبووە و پەرلەمان وەرگێڕی دابین نەکردووە، بینیشمان لەم رۆژانە پەرلەمانتارێکی کورد کاتێک بە عەرەبی  قسەدەکات، رەنگە بەشێوە زارەکەیەوە دیاربێت کە عەرەب نییە، بەڵام هەندێک پەرلەمانتاری عەرەب گاڵتەی پێدەکەن و پێی پێدەکەنن، بۆ ئەم بابەتە چی دەکەن تاوەکو پەرلەمانتارێکی کورد بتوانێت بە زمانی کوردی پەیامەکانی خۆی بگەیەنێت؟
 
فەرهاد ئەترووشی:  سەرەتا بە تووندی ئیدانەی گاڵتەپێکردنی پەرلەمانتارێکی عەرەب بە پەرلەمانتارێکی کورد دەکەین، ئەمە گاڵتەکردن نییە بە کەسێک بەڵکو گاڵتەکردنە بە نوێنەری گەلێک کە زمانی فەرمی و سەرەکییان عەرەبی نییە و هیچ عەیبەیەکی تێدا نییە کە کەسێک نەزانێت بە زمانێکی دیکە قسەبکات.
 
شانازی بە زمانی خۆمان دەکەین کە کوردییە و دەیپارێزین و زمانی خۆمان بە هیچ زمانێکی دیکە نادەین، راستە لە دەستوور هاتووە کە زمانی عەرەبی و کوردی دوو زمانی فەرمی عێراقن، لەبارەی وەرگێڕیش لە خوولی دووەمی پەرلەمان وەرگێڕمان دانا، ئەوکاتیش بەشێک لە پەرلەمانتارە کوردەکان داوایان کرد بە کوردی قسە بکەن و ئوسامە نوجەیفی کە سەرۆکی پەرلەمان بوو وەرگێڕی دانا، بەڵام ئەوکاتیش گرفت دروست بوو کە وەرگێڕەکە بە زاراوەی بادینی یان سۆرانی قسە بکات، بەڵام لە راستیدا زۆر قورسە وەرگێڕ فریای ئەوە بکەوێت کە هەندێکجار لەنێو پەرلەمان دەبێتە پشێوی و هەمووان قسە دەکەن تەنانەت هەندێک پەرلەمانتار بەبێ مایک قسە دەکەن لە هەندێک دۆخدا هەربۆیە ئاسان نییە وەرگێڕ بتوانێت هەموو شتێک وەربگێڕێت، دەبێت چارەسەرێکی ورد بۆ ئەمە بکرێت، بەڵام گلەییەکیشم لە حیزبەکان هەیە، پێویستە کاتێک بەربژێر دادەنێن کەسانێک دابنێن زمانی عەرەبی بزانن، ئێمەی کورد 20٪ی عێراقیش بین ئەوان بۆیان گرنگ نییە کێشەکەی ئێمە چارەسەربێت یان نا، بەڵام بۆ ئێمە گرنگە ئەم کێشەیە چارەسەر بکەین، چونکە زمان ئامرازی پەیوەندییە و ئەگەر لە یەکتر تێنەگەین ناتوانین کێشەکانمان چارەسەر بکەین.
 
رووداو:  وەکو کار، پۆستی پارێزگاری دهۆک خۆشتر بوو بەلاتەوە یان جێگری سەرۆکی پەرلەمانی عێراق؟
 
فەرهاد ئەترووشی:  ئەم پرسیارە قورسە، لایەنە خۆشەکەی پۆستی پارێزگاری دهۆک ئەوەیە لە ماڵی خۆتی، لەنێو خەڵکی خۆتی لە سنووری کەسوکاری خۆتی، کاتێک لە سنووری بادینان بووم لە قەندیلەوە تاوەکو زاخۆ هەمووی سەر بە پارێزگای دهۆک بوو چونکە ئیدارەی سەربەخۆی زاخۆ دروست نەکرابوو، بەڵام چانسمان نەبوو، کێشەی زۆر گەورە لە مێژووی کورد روویدا ئەو ماوەیە، وەکو جینۆسایدی کوردانی ئێزدی و کارەساتی شنگال، رێکخراوێکی زۆر دڕندە و تیرۆریست لەسەر ئاستی جیهان گوشارەکانی زۆر لەسەر دهۆک بوو، گشتپرسیمان ئەنجامدا کە شتێکی زۆر گەورە و دیرۆکی بوو، بڕینی پارە و بودجە، دواتریش شەڕی ئێمە و حەشدی شەعبی و حکومەتی عێراق و پەتای کۆرۆناشی هاتەسەر، ئەمانە هەمووی شتی ناخۆش بوو، بەڵام هەر خۆش بوو و دەمتوانی خزمەتی خەڵکی خۆم بکەم و شانازییەکەی گەورە بوو، بەڵام وەکو حەزی کەسیی زۆر حەزم لە کاری بەغدا بوو وێڕای ئەوەی کێشە زۆرە و کوشتن و ململانێی تائیفی هەیە، بەڵام چونکە تایبەتمەندیی من بوو و خواستێکی گەورەم هەبوو، بڕیاری حیزبەکەم و سەرکردایەتییەکەم ئەوکات ئەوەبوو کە لە دهۆک بم و ئێستاش پشتیوان بە خودا خزمەتی خەڵکی خۆمان دەکەین لە کوردستان چ لە دهۆک بێت، لە هەولێر بێت، لە سلێمانی بێت یان لە هەڵەبجە و کەرکووک و شنگال و خانەقین.
 

 

کۆمێنتەکان

وەک میوان کۆمێنتێك بنووسە یان وەرە ژوورەوە و هه‌موو خزمەتگوزارییەکان به‌كاربێنه‌

کۆمێنتێک دابنێ

داواکراوە
داواکراوە
 

دوایین هەواڵەکان

ئاستی ئاوی بەنداوی دووکان دوای بارانبارینی ئەم وەرزە بەرزبووەتەوە. وێنە: بڵند تاهیر- رووداو

باران بەنداوەکان دەبووژێنێتەوە و زۆربەیان سەرڕێژ بوون

بڕی ئەو بارانەی ئەم وەرزە لە زۆرینەی ناوچەکانی باشووری کوردستان باریوە، دوو هێندەی ساڵی رابردووە؛ بەوهۆیەوە ئاستی ئاوی بەنداوەکان بەرزبووەتەوە و بەڕێوەبەری گشتیی بەنداوەکانیش دەڵێت: "جگە لە بەنداوە گەورەکان، زۆرینەی بەنداوە بچووکەکان سەرڕێژیان کردووە."