دوایین پێشهاتەکانی جەنگی ئێران؛ ئیسرائیل و حیزبوڵڵا هێرشیان کردە سەر پێگەکانی یەکدی

كاژێرێك له‌مه‌وپێش
بژار زوبێر @BBashqaly
A+ A-
 
رووداو دیجیتاڵ

ئەمڕۆ دووشەممە، ئیسرائیل و حیزبوڵڵا دەستیان بە بەئامانجگرتنی پێگەکانی یەکدی کرد، لە کاتێکدا دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا بەڵێنی داوە تۆڵەی کوژرانی سەربازانی ئەمریکا بکاتەوە و رایگەیاند، جەنگەکە لەگەڵ ئێران رەنگە "چوار هەفتە" بخایەنێت.
 
لێرەدا پوختەی گرنگترین پێشهاتەکان دەخەینەڕوو:
 
ئیسرائیل و حیزبوڵڵا
 
• ئیسرائیل رایگەیاند دەستی کردووە بە بۆردوومانکردنی ئامانجەکانی حیزبوڵڵا لە سەرتاسەری لوبنان، دوای ئەوەی حیزبوڵڵا بە مووشەک و درۆن هێرشی کردە سەر ئیسرائیل. سوپای ئیسرائیل داوای لە دانیشتووانی 50 گوند و شارۆچکەی لوبنان کردووە دەستبەجێ ماڵەکانیان چۆڵ بکەن.
 
• کۆچکردن: خەڵکی باشووری لوبنان بە ئۆتۆمبێل ناوچەکانیان جێدەهێڵن.
 
• سەرۆکی لوبنان: جۆزێف عەون رایگەیاند، هێرشە مووشەکییەکانی حیزبوڵڵا بۆ سەر ئیسرائیل زیان بە هەوڵەکانی حکومەت دەگەیەنن بۆ دوورخستنەوەی لوبنان لەم جەنگە.
 
هێرش بۆ سەر وڵاتانی کەنداو
 
ئەمریکا و وڵاتانی عەرەبی (بەحرێن، ئوردن، کوێت، قەتەر، سعودیە و ئیمارات) لە راگەیێندراوێکی هاوبەشدا هێرشەکانی ئێرانیان بۆ سەر وڵاتانی کەنداو (کە هێزی ئەمریکایان تێدایە) بە "مامەڵەیەکی بێباکانە و تێکدەرانە" ناوبرد.
 
هێرشەکانی دیکە
 
• عێراق: سەرچاوەیەکی کەتائیبی حیزبوڵڵا رایگەیاند، بنکەی سەربازیی (جورف سەخر) سێ جار بۆردوومان کراوە.
 
• تاران: سوپای ئیسرائیل رایگەیاند، شەپۆلێکی نوێی هێرشی کردووەتە سەر "نێوجەرگەی تاران". میدیاکانی ئێران باسیان لەوە کردووە کە بنکەیەکی پۆلیس و نەخۆشخانەی گاندی لە باکووری تاران کراونەتە ئامانج و خەڵک کەوتوونەتە ژێر داروپەردوو.
 
• قوبرس: هێزەکانی بەریتانیا وەڵامی هێرشێکی درۆنییان دایەوە بۆ سەر بنکەی سەربازیی ئەکرۆتیری، بێ ئەوەی زیانی گیانی هەبێت.
 
هەڵوێستی ترەمپ و ئەمریکا
 
• ماوەی جەنگ: ترەمپ بە رۆژنامەی دەیلی مەیلی گوت، پێشبینی دەکات ئۆپەراسیۆنەکە "چوار هەفتە یان کەمتر" بخایەنێت.
• تۆڵەسەندنەوە: ترەمپ بەڵێنی دا تۆڵەی کوژرانی 3 سەربازی ئەمریکا بکاتەوە و هۆشداریدا کە سوپای پاسداران خۆیان بەدەستەوە بدەن یان رووبەڕووی "مەرگی مسۆگەر" دەبنەوە.
• گۆڕینی دەسەڵات: ترەمپ دەڵێت "سێ بژاردەی زۆر باشی" هەیە کە کێ لە داهاتوودا سەرکردایەتیی ئێران بکات، بەڵام ناوەکانیانی ئاشکرا نەکرد.
• وێرانکردنی بارەگای پاسداران: فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا (سێنکتۆم)  رایگەیاند، بارەگای سەرەکیی سوپای پاسدارانیان وێران کردووە و ئێستا پاسداران "هیچ بارەگایەکی نەماوە".
 
دۆخی مەیدانی و کوژراوان
 
• بەیت شەمس: بەهۆی مووشەکبارانی ئێرانەوە، لانیکەم 9 کەس لە شاری بەیت شەمس لە نێوەڕاستی ئیسرائیل کوژران و دەیان کەس بریندار بوون.
 
• لە قودس/ئۆرشەلیم: 3 ئیسرائیلی بریندار بوون.
 
• لوبنان: خەڵکی باشووری لوبنان بە ئۆتۆمبێل بەرەو باکوور هەڵدێن. وەزارەتی تەندروستیی وڵاتەکە رایگەیاند، بەهۆی هێرشەکانی ئیسرائیلەوە، 31 کەس کوژراون و 149ی دیکە بریندار بوون. 
 
• ئێران: مانگی سووری ئێران رایگەیاند، تا ئێوارەی شەممە 201 کەس کوژراون و سەتان کەس بریندار بوون.
 
• وڵاتانی کەنداو: لە هێرشەکانی ئێران بۆ سەر کەنداو لانی کەم 5 کەس کوژراون. بەندەری دوقم لە عومان بە درۆن کرایە ئامانج.
 
کاردانەوە نێودەوڵەتییەکان
 
• یەکێتیی ئەورووپا: هۆشداریدا لەوەی رۆژهەڵاتی نێوەڕاست زیانی گەورەی بەردەکەوێت ئەگەر شەڕەکە درێژە بکێشێت. یەکێتییەکە کەشتیی جەنگیی زیاتر دەنێرێتە دەریای سوور.
 
• کۆمپانیای مێرسک: کۆمپانیای گواستنەوەی دەریایی (Maersk) گەشتەکانی لە گەرووی هورمز و نۆکەندی سوێس راگرت.
 
• بەریتانیا: کیەر ستامەر، سەرۆکوەزیرانی بەریتانیا رایگەیاند رێگە بە ئەمریکا دەدەن بنکەکانیان بۆ بەرگری بەکاربهێنن، بەڵام بەشداریی هێرشەکان ناکەن.
 
خۆپیشاندان: لە پاکستان خۆپیشاندەران هەوڵیان دا هەڵبکوتنە سەر کۆنسووڵخانەی ئەمریکا لە کەراچی و 17 کەس کوژران. 
 
ئێران: دانوستاندن ناکەین
 
عەلی لاریجانی، سکرتێری ئەنجوومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانیی ئێران رایگەیاند، ئێران "دانوستاندن لەگەڵ ئەمریکا ناکات" و هەموو دەنگۆکانی لەوبارەیەوە رەتکردەوە. لاریجانی، ترەمپی بەوە تۆمەتبار کرد کە ناوچەکەی تووشی پشێوی کردووە.
 
سەرکردایەتیی کاتیی ئێران
 
ئێران ئایەتولڵا عەلیڕەزا ئەعرافی دیاری کردووە بۆ ئەوەی لەگەڵ پزیشکیان و سەرۆکی دەسەڵاتی داد ئەنجوومەنێکی کاتی بۆ بەڕێوەبردنی وڵات پێکھێنن تاوەکو جێگرەوەیەک بۆ رێبەری باڵا دیاری دەکرێت.
 

کۆمێنتەکان

وەک میوان کۆمێنتێك بنووسە یان وەرە ژوورەوە و هه‌موو خزمەتگوزارییەکان به‌كاربێنه‌

کۆمێنتێک دابنێ

داواکراوە
داواکراوە
 

دوایین هەواڵەکان

بەرزبوونەوەی دووکەڵی بۆردوومانێکی ئێران لە ناوچەی پیشەسازیی دەوحە. وێنە: AFP

لە دوو رۆژدا ئێران بە 1311 مووشەک و درۆن هێرشی کردووەتە سەر وڵاتان

ئەنجوومەنی هاریکاریی کەنداو داوای لە ئەنجوومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی کردووە دەستبەجێ بێتە دەنگ بۆ راگرتنی ئەو پێشێلکارییانەی ئێران کە ئاسایشی ناوچەکەی خستووەتە مەترسییەکی گەورەوە.